گوسفندها حیواناتی آرام، مطیع، محجوب، از نظر عاطفی پیچیده و بسیار باهوش هستند. آنها مثل انسان​ها عواطف خود را به وضوح نشان می​دهند مثلاً وقتی تنها می​مانند یا استرس دارند سر خود را پایین می​اندازند و حالت غمناک به خود می​گیرند.

گوسفندها، باهوش​تر از چیزی که ما تصور می​کنیم
بیشتر مردم فکر می​کنند گوسفندها احمق هستند چون هیچ گاه به صورت مستقل عمل نمی​کنند. در واقع، علت اینکه گوسفندها همواره تابع اعضاء دیگر گروه خود هستند این است که آنها هیچ وسیلۀ دفاعی ندارند و تنها راه مقابله با خطر برای آنها ماندن در گروه است برای همین است که اعضاء گروه همیشه اعضاء جلوتر از خود را دنبال می​کنند. واقعیت این است که گوسفندها خیلی باهوش​تر از چیزی هستند که ما در مورد آنها فکر می​کنیم. آنها حافظۀ مکانی خوبی دارند و می​توانند محل قرار گرفتن اشیا را تا ۶ هفته به خوبی به ذهن بسپارند، آنها قادر به یادگیری و استفاده از تجربه​های قبلی خود هستند. برای اندازه​گیری هوش گوسفندها، محققان مسیرهایی پیچ در پیچ و معما مانند ایجاد کردند. هر گوسفند برای رسیدن به اعضاء گروه خود می​بایست مسیر درست را پیدا کند. مدت زمان لازم برای طی این مسیر به محققان ثابت کرد گوسفندها حیوانات باهوشی هستند. علاوه بر این، تکرار این آزمایش در روزهای متوالی نشان داد گوسفندها از آموخته​های قبلی خود برای رسیدن به رکورد بهتراستفاده می​کنند.
در انگلستان، گاو داران چندان دل خوشی از هوش گوسفندها ندارند. هنگامی که گوسفندها گرسنه می​مانند،  خود را به حصارهای اطراف گاوداری​ها می​رسانند. سپس برای عبور از قسمت باز حصارها در قسمت پایین، روی زمین خوابیده و سه مترغلت می​خورند و کمی آن طرف​تر کمی از خود پذیرایی می​کنند.

گوسفندها اصلاً بی​خیال یا کم توجه نیستند.
"دفعۀ بعد هنگامی که از کنار مزرعه یا تپه​ای پر از گوسفند می​گذرید، تصور نکنید آنها ماشین​های خودکار مشغولی هستند که چشمشان فقط دنبال لقمۀ علف بعدی است. آنها متوجه حضور شما شده​اند، تشخیص داده​اند که شما یک انسان هستید و آیا به طرف آنها حرکت می​کنید یا نه... گوسفندان مراقب تمام تغییرات در اطراف خود هستند و حواس آنها طوری تعبیه شده​اند که می​توانند این تغییرات را با سرعت و دقت مطلوب ارزیابی کنند. آنها قادرند هم انسان​ها و هم کایوت​ها را از فاصلۀ بیش از ۹۰۰ متری تشخیص دهند حتی اگر تا حدودی پنهان باشند یا بوی آنها شنیده نشود."
این قسمتی از یکی از مقالات کیت کندریک به نام "از چشم یک گوسفند" بود. گوسفندها می​توانند اطراف خود را به خوبی ببینند. آنها می​توانند پشت سر خود را ببینند بی​آنکه سر خود را ذره​ای به پهلو حرکت دهند. تنها نقطه​ای که آنها نمی​توانند خوب بینند زاویۀ تندی است که از برخورد منطقۀ دید دو چشم به وجود می​آید مثلاً اگر یک پرندۀ شکارچی روی درختی که دقیقاً جلوی روی آنها قرار دارد نشسته باشد، آنها پرنده را نخواهند دید.

گوسفندها خوددرمانی می​کنند
گوسفندها با خواص علف​های مختلف آگاهی دارند و در زمان بیماری می​دانند باید کدام علف را جستجو کنند.  البته این قابلیت در بیشتر حیوانات وجود دارد و تنها مخصوص گوسفندها نیست. حیوانات قادرند کمبودها و نارسایی​های بدن خود را تشخیص دهند و غذای مناسب را پیدا کنند. آنها به تدریج دانشی در مورد غذاهای مفید و غذاهای مضّر و سمی جمع می​کنند.

گوسفندها موجودات اجتماعی
گوسفندها بسیار اجتماعی هستند و از بودن در کنار خانواده و دیگر اعضاء گروه خود لذت می​برند. تحقیقات نشان می​دهند هنگامی که گوسفندی هیچ یک از اعضاء گروه خود را در اطراف خود نمی​بیند هراسان می​شود و ضربان قلبش به شدت تند می​شود. آنها می​توانند چهرۀ حداقل ۵۰ گوسفند دیگر را تشخیص دهند و ۵۰ تصویر را تا دو سال به خاطر بسپارند. آنها چهرۀ انسان​ها را نیز به خاطر می​سپارند و قادرند تغییرات حالت چهرۀ انسان​ها را تشخیص دهند و نسبت به آن واکنش نشان دهند. آنها حتی قادرند چهره​ای را در ازدحام جمعیت تشخیص دهند. آنها گاهی به چهره​هایی فکر می​کنند که در آن لحظه حضور ندارند. آنها فرزند خود را تنها از طریق چهره می​شناسند.

گوسفندها، حیوانات عاطفی
دانشمندان با بستن الکترود به سر گوسفندان توانستند واکنش​های مغز آنها را هنگام روبرو شدن با گوسفندهای دیگر بررسی کنند و به این نتیجه رسیدند که تمام عواطف انسانی مانند عشق، دوستی​های صمیمی، سوگواری برای مرگ یا کشته شدن یکی از عزیزان و... در گوسفندان نیز وجود دارد.

زندگی گوسفندها، یک تراژدی دیگر
گوسفندها عمدتاً برای گوشت و پشمشان و در موارد نادرتر برای شیرشان پرورش داده می​شوند . متوسط عمر گوسفندها ۱۰ سال است ولی می​توانند تا ۱۵ سالگی هم زندگی کنند. گوسفندهای ماده که برای تولید مثل به کار می​روند در ۷ تا ۹ ماهگی به بلوغ کامل می​رسند ولی دامداران برای آوردن گوسفند نر معمولاً صبر می​کنند تا آنها ۱ تا ۱.۵ ساله شوند. گوسفندهای ماده می​توانند تا سنین پیری بچه دار شوند ولی معمولاً در سن ۶ سالگی کشته می​شوند. بارداری در گوسفندها حدود ۵ ماه طول می​کشد. بر خلاف سایر حیوانات پرورشگاهی، روش تلقیح مصنوعی در گوسفندها چندان موفقیت آمیز نیست و گله داران برای باردار کردن گوسفندهای ماده از گوسفندان نر استفاده می​کنند. گوسفندها به طور طبیعی تنها یک فرزند و در موارد استثنائی دوقلو به دنیا می​آورند ولی دامداران با استفاده از روش​های اصلاح نژادی کاری می​کنند که آنها هر سال دوقلو و حتی سه قلو به دنیا آورند. بره​ها معمولاً در بهار یا تابستان به دنیا می​آیند. آنها باید ۳ تا ۴ هفته از شیر مادر خود تغذیه کنند و سپس تغذیه از علف را شروع کنند ولی تعداد زیادی از آنها (از صدقۀ سر انسانیت و اشتهای سیری​ناپذیر ما برای خوردن کباب بره) در همان دورۀ شیرخوارگی به کشتارگاه​ها فرستاده می​شوند. باقیماندۀ آنها تا ۱۲-۱۰ هفتگی  پروار می​شوند و سپس راهی کشتارگاه​ها می​شوند تا با ترس و لرز و در حالی که کاملاً از سرنوشت شوم خود خبر دارند به دیدار مرگ بروند.

      
انتقال گوسفندها به کشتارگاه​ها
صادرات گوسفند از برخی کشورها مانند استرالیا یکی از بحث​انگیزترین موضوعات حقوق حیوانات است. گوسفندها باید روزها و هفته​ها بدون آب وغذا روی کشتی یا داخل کامیون​ها بمانند. برخی از آنها در راه یخ می​بندند و گوشت آنها به دیواره​های کشتی​ها یا کامیون​ها می​چسبد طوری که بعد از رسیدن به مقصد کارگران باید از ابزارهای کار برای جدا کردن گوشت آنها از دیواره​ها استفاده کنند در حالی که حیوان چسبیده به دیوارها ممکن است هنوز زنده باشد. تعداد مرگ و میر بر اثر گرسنگی، تشنگی، بیماری، گرمازدگی و نرسیدن اکسیژن کافی نیز بسیار شایع است ولی چرا به استرالیا و کامیون و کشتی فکر کنیم؟ حتماً شما هم به کرّات وانت​هایی که گوسفندها در داخل آنها روی هم تل انبار شده​اند در حالی که یکی از آنها به پشت افتاده است یا پای یکی دیگر از آنها از میله​های باربند وانت بیرون مانده است را دیده اید.

صحنۀ آخر
آخرین صحنۀ تراژدی زندگی هر حیوان پرورشی، البته اگر حیوان نگون​بخت از بیماری و سرما و گرما جان سالم به در برده باشد در کشتارگاه اجرا می​شود. گوسفندها هم از این قاعده مستثنی نیستند. آنها نیز مانند تمام حیوانات پرورشی دیگر به محض خارج شدن از کامیون یا وانت سرانجام خود را می​بینند و در حالی که از ترس می​لرزند می​دانند که راه فراری ندارند.
    

در کشور ما نسخه​های دیگری از "صحنۀ آخر" هم وجود دارد مثلاً ممکن است گوسفندی مستقیماً سر از قصابی در آورد و با طناب به درخت کنار قصابی بسته شود و در حالی که از دوستان، فرزند یا مادر خود جدا شده است و هیچ قیافۀ آشنایی در نزدیکی خود نمی​بیند و صدها آدم با نهایت بی​تفاوتی از کنارش می​گذرند، با شنیدن بوی خون از داخل مغازه در نهایت وحشت عاقبت خود را حدس بزند. حتی بدتر از این هم امکان دارد. ممکن است گوسفندی  به محل برگزاری مراسم​های عروسی و شادی یا سوگواری و عزا فرستاده شود تا در میان همهمۀ شادی یا عزا در میان صدها چهرۀ ناشناس و در حالی که پاهایش را بسته​اند و چشم​هایش از شدت وحشت از حدقه بیرون زده​اند گردنش را بپیچانند و خر خر سرش را ببرند تا خونش بلا را دور نگه دارد  یا برکت بیاورد یا چشم حسود را دور نگه دارد یا باعث بخشایش گناهان شود یا مسافری را سالم به مقصد برساند یا یا یا ... بیچاره گوسفندها! چه کارهایی که از خون این موجودات مظلوم بر نمی​آید!!!!